H Διεθνής Ημέρα για τον Πολυμερισμό και την Διπλωματία της Ειρήνης (International Day of Multilateralism and Diplomacy for Peace) υιοθετήθηκε με ψήφισμα της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ στις 12 Δεκεμβρίου και έκτοτε γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 24 Απριλίου. Ο διεθνής οργανισμός καλεί τα κράτη μέλη του να αναδείξουν μέσα από εκδηλώσεις τις αξίες του πολυμερισμού και της διπλωματίας για την ειρήνη με τους οποίους πραγματώνονται οι τρεις βασικοί στόχοι του ΟΗΕ: Ειρήνη και Ασφαλεια, Ανάπτυξη και Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Ο Πολυμερισμός (multilateralism) αποτελεί τη διεθνολογική θεωρία και πράξη που ευνοεί την συλλογική εκτέλεση διεθνών αποφάσεων (συλλογικά ειλημμένων από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ) από ομάδες κυβερνήσεων και κρατών. Αντίθετα ο μονομερισμός (unilateralism) βασίζεται στην αλαζονεία της ισχύος και το δίκαιο του ισχυρού.
Η Διεθνής Ημέρα Γλυπτικής γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 24 Απριλίου, με πρωτοβουλία του μη κυβερνητικού οργανισμού «Διεθνές Κέντρο Γλυπτικής» (International Sculpture Center), που εδρεύει στις ΗΠΑ.
Στόχος της είναι να προωθήσει την κατανόηση της γλυπτικής - μία από τις αρχέγονες τέχνες του ανθρώπου - από το ευρύ κοινό και να επισημάνει τη μοναδική και ζωτική συμβολή της στην κοινωνία.
Θεσπίστηκε το 2021 για να τιμηθεί η 40ή επέτειος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αθλητισμού Τυφλών και να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση για τα αθλήματα των ανθρώπων με οπτικές αναπηρίες.
Η Παγκόσμια Ημέρα για τον Αθλητισμό των Τυφλών (World Blind Sports Day) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 24 Απριλίου. Δημιουργήθηκε για να τιμήσει την επέτειο ίδρυσης της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αθλητισμού Τυφλών (IBSA), να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με την πληθώρα αθλημάτων που είναι διαθέσιμα για τυφλά και ημίτυφλα άτομα, και να ενθαρρύνει τους ανθρώπους χωρίς όραση να δοκιμάσουν τον αθλητισμό.
Η οπτική αναπηρία είναι μία από τις πιο κοινές μορφές αναπηρίας. Το 2015, 940 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως είχαν κάποιας μορφής απώλεια όρασης, 246 εκατομμύρια είχαν χαμηλή όραση και 39 εκατομμύρια ήταν τυφλοί. Όπως κάθε αναπηρία, έτσι και η οπτική αναπηρία επιβάλλει ορισμένους περιορισμούς, περιλαμβανομένης της συμμετοχής στον αθλητισμό. Ωστόσο, οι τυφλοί και ημίτυφλοι άνθρωποι μπορούν να συμμετέχουν σε διάφορα αθλήματα, όπως ο στίβος, το σκι και η κολύμβηση.
Ορισμένα αθλήματα έχουν προσαρμοστεί ή δημιουργηθεί ειδικά για άτομα με οπτική αναπηρία. Αυτά περιλαμβάνουν το μπέιζμπολ με ήχους (beep baseball), κρίκετ για τυφλούς, ποδόσφαιρο 5x5, γκολφ για τυφλούς, τένις για τυφλούς, γκόλμπολ (goalball) και σοουντάουν (showdown).
Άτομα με οπτική αναπηρία συμμετείχαν για πρώτη φορά στους Παραολυμπιακούς Αγώνες το 1976, στους Θερινούς Παραολυμπιακούς του Τόκιο, όπου το γκόλμπολ συμπεριλήφθηκε ως επίσημο αγώνισμα. Το γκόλμπολ είναι ένα ομαδικό άθλημα για αθλητές με προβλήματα όρασης, παιγμένο από ομάδες των τριών με μια μπάλα που περιέχει κουδούνια.
Τα παραολυμπιακά αθλήματα αποκλειστικά για αθλητές με προβλήματα όρασης περιλαμβάνουν το ποδόσφαιρο 5x5, το γκόλμπολ και το παρατζούντο. Σε άλλα παραολυμπιακά αθλήματα, αθλητές με οπτική αναπηρία αγωνίζονται μαζί με αθλητές άλλων αναπηριών, όπως ο στίβος, το μπάντμιντον, η αναρρίχηση, η ποδηλασία, η ιππασία, η κωπηλασία, η σκοποβολή, η κολύμβηση, το τάε κβον ντο, το τρίαθλο, το αλπικό σκι, το δίαθλο και το σκι αντοχής.
Πολλά αθλήματα για τυφλούς και ημίτυφλους βασίζονται σε ιατρική κατάταξη για δίκαιη συμμετοχή. Οι αθλητές στην κατηγορία B1 είναι εντελώς ή σχεδόν εντελώς τυφλοί, στην κατηγορία B3 έχουν μερική όραση με οπτική οξύτητα από 2/60 έως 6/60, ενώ στην κατηγορία B2 η οπτική οξύτητα κυμαίνεται μεταξύ των δύο προηγούμενων. Οι αθλητές των κατηγοριών B1 και B2 υποχρεούνται να χρησιμοποιούν οδηγό με όραση σε ορισμένα αθλήματα.
Η Διεθνής Ομοσπονδία Αθλητισμού Τυφλών ιδρύθηκε το 1981 ως Διεθνής Ένωση Αθλητισμού Τυφλών (IBSA). Την επόμενη χρονιά, η IBSA και τρεις ακόμα οργανισμοί για τον αθλητισμό ατόμων με αναπηρία ίδρυσαν την Επιτροπή Διεθνούς Συντονισμού των Οργανισμών Αθλητισμού για Άτομα με Αναπηρίες, πρόδρομο της Διεθνούς Παραολυμπιακής Επιτροπής. Η IBSA απέκτησε τη σημερινή της μορφή ως ομοσπονδία στις αρχές της δεκαετίας του 2000, διατηρώντας το αρχικό της ακρωνύμιο.
Αποστολή της IBSA είναι η πλήρης ένταξη των τυφλών και ημίτυφλων ατόμων στην κοινωνία μέσω του αθλητισμού και η ενθάρρυνσή τους να ασχοληθούν με τον αθλητισμό. Λειτουργεί ως διεθνής ομοσπονδία για αρκετά αθλήματα για άτομα με προβλήματα όρασης, όπως για τα τρία παραολυμπιακά (ποδόσφαιρο 5x5, γκόλμπολ και παρατζούντο), καθώς και για σκάκι, μπόουλινγκ, άρση βαρών, σοουντάουν και τόρμπολ (torball).
Η Παγκόσμια Ημέρα Αθλητισμού Τυφλών θεσπίστηκε το 2021, για να τιμηθεί η 40ή επέτειος της IBSA και να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση για τα αθλήματα των ανθρώπων με οπτικές αναπηρίες. Ο κύριος σκοπός της είναι να αναδείξει ότι ο αθλητισμός είναι για όλους, ακόμη και για όσους δεν σκοπεύουν να αγωνιστούν σε υψηλό επίπεδο.
Από τους πρωτεργάτες του εθνικού ξεσηκωμού στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα και ήρωας της μάχης της Αλαμάνας...
Αθανάσιος Διάκος (1788 – 1821)
Από τους πρωτεργάτες του εθνικού ξεσηκωμού στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα και ήρωας της μάχης της Αλαμάνας.
O Αθανάσιος Διάκος γεννήθηκε το 1788 στην Άνω Μουσουνίτσα της Φωκίδας (σημερινός Αθανάσιος Διάκος) και κατ’ άλλους στη γειτονική Αρτοτίνα, απ’ όπου καταγόταν η μητέρα του. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αθανάσιος Γραμματικός.
Ο πατέρας του, Νικόλαος Γραμματικός, γνωστός στην περιοχή με το παρατσούκλι «ψυχογιός», μη μπορώντας να αντέξει τα βάρη της πολυμελούς οικογένειάς του, τον έστειλε δόκιμο μοναχό στο κοντινό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, σε ηλικία 12 ετών. Πέντε χρόνια αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος, αλλά γρήγορα εγκατέλειψε την καλογερική, όταν σκότωσε ένα Τούρκο αγά, επειδή, σύμφωνα με κάποια παράδοση, αυτός του έθιξε τον ανδρισμό του, θαμπωμένος από την ομορφιά του.
Ο νεαρός Αθανάσιος εντάχθηκε ως πρωτοπαλίκαρο στο σώμα του οπλαρχηγού Γούλα Σκαλτσά, συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση, καθώς ο παππούς και ο θείος του είχαν διατελέσει κλέφτες. Τότε έλαβε και το προσωνύμιο Διάκος, με το οποίο έγινε γνωστός και έμεινε στην ιστορία.
Το 1814 πήγε στα Ιωάννινα και εντάχθηκε στη σωματοφυλακή του Αλή Πασά, της οποίας επικεφαλής ήταν ο Οδυσσέας Ανδρούτσος. Όταν ο Ανδρούτσος διορίστηκε αρχηγός στο αρματολίκι της Λιβαδειάς, ο Διάκος τον ακολούθησε. Μετά την αποχώρηση του Ανδρούτσου, ο Διάκος ανακηρύχθηκε καπετάνιος του καζά (θρησκευτικού λειτουργού) της πόλης τον Οκτώβριο του 1820, ενώ την ίδια περίοδο μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία.
Στις 27 Μαρτίου 1821, ο Αθανάσιος Διάκος πρωτοστατεί στην κήρυξη της Επανάστασης στην Ανατολική Στερεά (Μονή Οσίου Λουκά), μετά από συνεννόηση με τους Αχαιούς, που είχαν επαναστατήσει μία εβδομάδα νωρίτερα. Έχοντας λάβει την άδεια του βοεβόδα της Λιβαδειάς Χασάν Αγά, κατορθώνει να στρατολογήσει 5.000 χωρικούς, με πρόσχημα την απόκρουση του Ανδρούτσου.
Στις 30 Μαρτίου, η Λιβαδειά πέφτει στα χέρια των επαναστατών και στη συνέχεια ο Διάκος οργανώνει την κατάληψη της Αταλάντης (31 Μαρτίου) και της Θήβας (1 Απριλίου), ενώ λίγο αργότερα κυριεύει το ισχυρό φρούριο της Μπουδουνίτσας (Μενδενίτσας). Ακολούθως, επιχειρεί να καταλάβει το Ζητούνι (Λαμία), το διοικητικό κέντρο της περιοχής και το Πατρατζίκι (Υπάτη), χωρίς, όμως, επιτυχία, καθότι ο τοπικός οπλαρχηγός Μήτσος Κοντογιάννης αρνείται να βοηθήσει, επειδή θεωρεί άκαιρο τον ξεσηκωμό.
Η Οθωμανική διοίκηση θορυβείται από τον ξεσηκωμό των ραγιάδων και διατάσσει τον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιοσέ Μεχμέτ να καταστείλουν την Επανάσταση, τόσο στη Ρούμελη, όσο και στην Πελοπόννησο. Στις 17 Απριλίου οι δυο πασάδες με 8.000 άνδρες στρατοπεδεύουν στο Λιανοκλάδι, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Λαμία.
Ο κίνδυνος είναι μεγάλος για τους επαναστατημένους Έλληνες. Οι οπλαρχηγοί της περιοχής συσκέπτονται στο χωριό Καμποτάδες (20 Απριλίου) και αποφασίζουν και υπερασπιστούν όλες τις διαβάσεις του Σπερχειού (Αλαμάνας), ώστε να αποκόψουν την πρόσβαση των Τούρκων προς τα Σάλωνα (Άμφισσα) και τη Λιβαδειά.
Το πρωί της 23ης Απριλίου οι Τούρκοι επιτίθενται ταυτόχρονα σε όλο το εύρος του ελληνικού μετώπου. Ο Διάκος υπερασπίζεται με τους λιγοστούς άνδρες του το ξύλινο γεφύρι της Αλαμάνας. Μάχεται ηρωικά, τραυματίζεται και τελικά συλλαμβάνεται αιχμάλωτος.
Ο επίλογος της μάχης της Αλαμάνας γράφεται την επόμενη ημέρα (24 Απριλίου). Ο τραυματισμένος Αθανάσιος Διάκος μεταφέρεται σιδηροδέσμιος στη Λαμία. Οι Οθωμανοί του προτείνουν να προσκυνήσει και να συνεργαστεί μαζί τους. Ο Διάκος υπερήφανα αρνείται: «Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θελ’ να πεθάνω» φέρεται να τους απάντησε.
Ο ελληνικής καταγωγής Ομέρ Βρυώνης δεν θέλησε να τον σκοτώσει, αφού τον γνώριζε πολύ καλά από την αυλή του Αλή Πασά και εκτιμούσε τις ικανότητές του. Επέμενε, όμως, ο Χαλήλμπεης, σημαίνων Τούρκος της Λαμίας, ο οποίος έπεισε τον Κιοσέ Μεχμέτ, ιεραρχικά ανώτερο του Ομέρ Βρυώνη, ότι ο Διάκος θα έπρεπε να τιμωρηθεί παραδειγματικά, επειδή είχε σκοτώσει πολλούς Τούρκους.
Η ποινή που του επιβλήθηκε ήταν θάνατος διά ανασκολοπισμού και εκτελέστηκε την ίδια μέρα. Προτού ξεψυχήσει ο Διάκος λέγεται ότι αναφώνησε το αυτοσχέδιο τετράστιχο:
Για ιδές καιρό που διάλεξε ο χάρος να με πάρει τώρα π' ανθίζουν τα κλαδιά και βγάζει η γης χορτάρι
Ο μαρτυρικός θάνατος του Διάκου συγκλόνισε και ταυτόχρονα εμψύχωσε τους αγωνιστές. Η ζωή του και η μαρτυρική του θυσία ενέπνευσαν τη λαϊκή μούσα...
Ο Θάνατος του Διάκου
Πολλή μαυρίλα πλάκωσε, μαύρη σαν καλιακούδα, καν ο Καλύβας έρχεται, καν ο Λεβεντογιάννης. -Ουδ' ο Καλύβας έρχεται, ουδ' ο Λεβεντογιάννης, Ομέρ-Βρυώνης πλάκωσε με δεκοχτώ χιλιάδες.
Ο Διάκος σαν τ'αγρίκησε, πολύ του κακοφάνη, ψιλή φωνή ν' εσήκωσε, τον πρώτο του φωνάζει: - Το στράτευμά μου σύναξε, μάσε τα παληκάρια, δωσ' τους μπαρούτη περισσή και βόλια με τις φούχτες γλήγορα και να πιάσωμε κάτω στην Αλαμάνα, όπου ταμπούρια δυνατά έχει και μετερίζια.
Επήραν τ' αλαφρά σπαθιά και τα βαριά τουφέκια, στην Αλαμάναν' έφτασαν κι' έπιασαν τα ταμπούρια. -Καρδιά, παιδιά μου, φώναξε, παιδιά μη φοβηθήτε, ανδρεία ωσάν Έλληνες, ωσάν Γραικοί σταθήτε!
Εκείνοι εφοβήθηκαν κι' εσκόρπισαν στους λόγγους. Έμειν' ο Διάκος στη φωτιά με δεκοχτώ λεβέντες, τρεις ώρες επολέμαε με δεκοχτώ χιλιάδες.
Σκίστηκε το τουφέκι του κι' εγίνηκε κομμάτια, και το σπαθί του έσυρε και στη φωτιά ν' εμπήκε, έκοψε Τούρκους άπειρους κι' εφτά μπουλουκμπασάδες. Πλην το σπαθί του έσπασε ν'απάν' από τη χούφτα κι' έπεσ' ο Διάκος ζωντανός εις των εχθρών τα χέρια. Χίλιοι τον πήραν απ' εμπρός και δυο χιλιάδες πίσω.
Κι' Ομέρ Βριώνης μυστικά στο δρόμο τον ερώτα: - Γένεσαι Τούρκος, Διάκο μου, την πίστη σου ν' αλλάξης, να προσκυνάς εις το τζαμί, την εκκλησιά ν' αφήσης; Κι' εκείνος τ' απεκρίθηκε και με θυμό του λέει: -Πάτε κι' εσείς και' η πίστη σας, μουρτάτες να χαθήτε, εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θελ' απεθάνω. Αν θέλετε χίλια φλωριά και χίλιους μαχμουτιέδες, μόνο πέντ' έξι ημερών ζωή να μου χαρίστε, όσο να φτάσ' ο Οδυσσεύς και ο Θανάσης Βάγιας.
Σαν τ' άκουσ' ο Χαλίλμπεης με δάκρυα φωνάζει: -Χίλια πουγγιά σας δίνω 'γω κι' ακόμα πεντακόσια, το Διάκο να χαλάσετε, το φοβερό τον κλέφτη, ότι θα σβήση την Τουρκιά και όλο το Δοβλέτι.
Το Διάκο τον επήρανε και στο σουβλί τον βάλαν, Ολόρθο τον εστήσανε, κι' αυτός χαμογελούσε. Την πίστη τους τους έβριζε, τους έλεγε μουρτάτες. - Εμέν' αν εσουβλίσετε , ένας Γραικός εχάθη ας είν' καλά ο Οδυσσεύς κι' ο καπιτάν Νικήτας, αυτοί θα κάψουν την Τουρκιά κι' όλο σας το Δοβλέτι.
Η Πελοποννησιακή παραλλαγή του τραγουδιού
Τρεις περδικούλες κάθουνται στου Διάκου το ταμπούρι, μίνια τηράει τη Λειβαδιά κι' άλλη το Καρπενήσι, η Τρίτη νη καλύτερη μοιρολογάει και λέει:
- Πολλή μαυρίλα ν' έρχεται στου Διάκου το ταμπούρι καν ο Καλύβας έρχεται, καν ο Λεβεντογιάννης. - Μήτε ο Καλύβας έρχεται μητ' ο Λεβεντογιάννης, Ομέρ Βριγιώνης, το σκυλί, με δεκοχτώ χιλιάδες.
Και ο σεΐζης του μιλάει του Διάκου και του λέει: - Διάκο, πάμε να φύγουμε, πάμε στην Αλασσόνα, π' εκεί είν' ο τόπος δυνατός, ταμπούρια για να πιάσ' με τ' ασκέρια σου κιοτέψανε και πήρανε τους λόγγους.
Κι' έμειν' ο Διάκος μοναχός, με δεκοχτώ νομάτους, τρεις ημερούλες πολεμάει και τρία μερονύχτια. Εμαύρισε κι' αράχνιασε, σα μαύρη καλιακούδα, απ' τις μπαρούτες τις πολλές κι' απ'τα πολλά τα σμπάρα.
Τσακίστη το ντουφέκι του απ'τα πολλά ντουφέκια, το 'σπασε το σπαθάκι του απάν' από τη χούφτα, τότε τον πιάσαν ζωντανόν κειν' τα κοντοτουρκάκια.
Κι' ο Ομέρ-Βριγιώνης, το σκυλί, του Διάκου πάει και λέει: - Διάκο, Τούρκος δε γένεσαι, πασά για να σε κάνω; - Τι λες, μωρέ βρωμόσκυλο, τι λες, μωρέ μουρτάτη; εγώ γραικός γεννήθηκα, γραικός θέλα πεθάνω.
Τότε τον βάλαν στο σουγλί και παν να τόνε ψήσουν, κι' ο Διάκος ετραγούδαγε της άνοιξης τραγούδι: - Για ιδές καιρό που διάλεξε ο Χάρος να με πάρη, τώρα το Μάη, την άνοιξη, π' ανοίγουν τα λουλούδια!
