Η Παγκόσμια Ημέρα Προεκλαμψίας (World Preeclampsia Day) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Μαΐου για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με μια αρκετά συχνή επιπλοκή της εγκυμοσύνης που μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια προβλήματα υγείας ή ακόμη και να οδηγήσει στο θάνατο τη μητέρα και το έμβρυο εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.
Η προεκλαμψία είναι μία υπερτασική διαταραχή της εγκυμοσύνης που χαρακτηρίζεται από υψηλή αρτηριακή πίεση και συχνά υψηλά επίπεδα πρωτεϊνών στα ούρα. Ξεκινά συνήθως στο δεύτερο μισό της εγκυμοσύνης και, εάν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη εκλαμψίας (επιληπτικές κρίσεις), νεφρικής ανεπάρκειας, συνδρόμου HELLP, καρδιακής ανακοπής, αποκόλλησης του πλακούντα, πνευμονικού οιδήματος και άλλων επιπλοκών. Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι επιπλοκές της προεκλαμψίας μπορεί να αποβούν μοιραίες, τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.
Η προεκλαμψία επηρεάζει το 2-8% των κυήσεων παγκοσμίως και προκαλεί τον θάνατο σε σχεδόν 76.000 μητέρες και 500.000 μωρά κάθε χρόνο. Τα ακριβή αίτια της προεκλαμψίας είναι άγνωστα, αλλά υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τη διαταραχή: ιστορικό προηγούμενης υπέρτασης, προηγούμενο ή οικογενειακό ιστορικό προεκλαμψίας, παχυσαρκία, διαβήτης, νεφρική νόσος, πρώτη εγκυμοσύνη, πολύδυμη εγκυμοσύνη και μεγαλύτερη ηλικία της μητέρας.
Τα σημάδια της προεκλαμψίας (εκτός από την υψηλή αρτηριακή πίεση) περιλαμβάνουν πρήξιμο του προσώπου και των χεριών, έντονο πονοκέφαλο, αύξηση του βάρους πάνω από ένα κιλό σε μια εβδομάδα, ναυτία μετά την 20ή εβδομάδα της εγκυμοσύνης, αλλαγές στην όραση και λαχάνιασμα, αγκομαχητό ή δυσκολία στην αναπνοή.
Η μόνη θεραπεία για την προεκλαμψία είναι ο τοκετός, αν και τα συμπτώματα συνήθως συνεχίζονται και κατά την περίοδο μετά τον τοκετό. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα δεν είναι πολύ σοβαρά, ο πρόωρος τοκετός συνήθως αποφεύγεται. Αντ' αυτού, η μητέρα παρακολουθείται στενά για την πρόληψη της εκλαμψίας και άλλων επιπλοκών, μερικές φορές σε νοσοκομειακό περιβάλλον.
Η Παγκόσμια Ημέρα Προεκλαμψίας καθιερώθηκε το 2017 από μια ομάδα οργανώσεων μητρικής υγείας από όλο τον κόσμο. Το θέμα της εναρκτήριας Παγκόσμιας Ημέρας Προεκλαμψίας ήταν «Να είστε προετοιμασμένες προτού χτυπήσει ο κεραυνός» και είχε ως στόχο να ενθαρρύνει τις έγκυες να προσέχουν τα σημάδια και τα συμπτώματα της προεκλαμψίας και να επικοινωνούν με τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης σε περίπτωση που παρουσιάσουν κάποιο από αυτά.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 99% όλων των θανάτων που σχετίζονται με την προεκλαμψία παρουσιάζεται σε χώρες χαμηλού έως μεσαίου εισοδήματος, οπότε ένας από τους στόχους της Παγκόσμιας Ημέρας Προεκλαμψίας είναι η εδραίωση των διεθνών προσπαθειών για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την προεκλαμψία και τη βελτίωση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη σε αυτές τις χώρες.
Η Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας εορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Μαΐου. Καθιερώθηκε το 1993 από τα Ηνωμένα Έθνη για την καλύτερη κατανόηση και ευαισθητοποίηση σε θέματα βιοποικιλότητας. Η ποικιλία των ζωικών και φυτικών ειδών είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανθρώπινη ύπαρξη και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την εξάλειψη της φτώχειας.
Σύμφωνα με εκθέσεις του ΟΗΕ, το 12% του συνόλου των πτηνών του πλανήτη και το 10% των φυτών και των ζώων της Γης απειλούνται με εξαφάνιση, εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και της υποβάθμισης των βιοτόπων. Ο επιστήμονες προειδοποιούν ότι έως το 2050 θα έχει εξαφανιστεί το ένα τρίτο της πανίδας από τη Γη, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών.
Στη χώρα μας απειλούνται με εξαφάνιση η καστανή αρκούδα, η μεσογειακή φώκια, η χελώνα καρέτα - καρέτα, η αγριόγατα, ο γυπαετός, η πέστροφα, ενώ σε κίνδυνο βρίσκονται ο λύκος, το τσακάλι, ο ασβός, το ζαρκάδι και το ελάφι.
Όταν στην ηλικία των 17 ετών, ο Βίκτωρ Ουγκώ (Victor Hugo) κέρδισε το πρώτο βραβείο σ' ένα ποιητικό διαγωνισμό, ο ξακουστός Σατωβριάνδος τον αποκάλεσε «εξαιρετική φυσιογνωμία», προφητεύοντας έτσι το λαμπρό μέλλον του νεαρού συγγραφέα. Ο Ουγκώ επαλήθευσε την προφητεία κι έγινε μία από τις μεγαλύτερες λογοτεχνικές φυσιογνωμίες, όχι μόνο της Γαλλίας, αλλά και όλου του κόσμου.
Τη φήμη δεν την κέρδισε με την ποίησή του, αλλά με τα μυθιστορήματά του «Παναγία των Παρισίων» («Notre Dame de Paris», 1831) και «Οι Άθλιοι» («Les Miserables», 1862), που τον ανέδειξαν ως τον σπουδαιότερο συγγραφέα του Γαλλικού Ρομαντισμού. O Βίκτωρ Ουγκώ ασχολήθηκε και με την πολιτική και ως διακεκριμένος συγγραφέας πολιτικών κειμένων που ασκούσαν δριμεία κριτική στον βοναπαρτισμό και τον αυταρχισμό. Υπήρξε θερμός φιλέλληνας και υπέρμαχος της ενωμένης Ευρώπης.
Ο Βίκτωρ Ουγκώ («Βικτόρ Ιγκό» τον προφέρουν οι Γάλλοι) γεννήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1802 στην πόλη Μπεζανσόν της Ανατολικής Γαλλίας. Μεγάλωσε στη Ναπολεόντειο εποχή, τη γεμάτη από χλιδή, επίδειξη και επιτήδευση. Από μικρός βρέθηκε μέσα στην ατμόσφαιρα και τον ρυθμό της, γιατί ο πατέρας του που ήταν στρατιωτικός και ανήκε στην αυλή του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, ταξίδευε πολύ ως απεσταλμένος του Αυτοκράτορα. Η οικογένειά του τον συνόδευσε στα ταξίδια αυτά, και η Ρώμη, η Νεάπολη, η Μαδρίτη, είναι μερικά από τα μέρη όπου έζησε ο μικρός Βίκτωρ.
Η πτώση όμως του Ναπολέοντα στέρησε την οικογένεια Ουγκώ από την άνετη και πλούσια ζωή. Ο πατέρας, που είχε φτάσει τον βαθμό του κόμη, τέθηκε υπό περιορισμό στην Μπλουάζ και του μειώθηκε το εισόδημα μόλις στις 40 λίρες το χρόνο.
Ο ποιητής Βίκτωρ Ουγκώ
Ο Βίκτωρ Ουγκώ φοίτησε σε σχολείο του Παρισού και μόλις τα έβγαζε πέρα με τα λίγα χρήματα που είχε. Δεν φαίνεται όμως να ενδιαφερόταν πολύ γι’ αυτό, γιατί οι λογοτεχνικές του φιλοδοξίες είχαν αρχίσει να ικανοποιούνται. Σε ηλικία 14 ετών έγραφε σ' όλα τα είδη του λόγου, από απλούς στίχους ως μελοδράματα. Το βραβείο της ποίησης που κέρδισε, του έδωσε θάρρος να συνεχίσει.
Ο Βίκτωρ Ουγκώ σε νεαρή ηλικίαΑν και επί ένα έτος μετά το ευτυχές εκείνο γεγονός ήταν αναγκασμένος να μένει σε μια σοφίτα της οδού Ντι Ντραγκόν, παρέα με ποντίκια, έγραφε ωστόσο με μεγάλη επιμέλεια, επιμονή και αυτοπεποίθηση, αρετές που δεν του έλειψαν ποτέ στη ζωή του.
Το 1822 η πρώτη έκδοση του ποιητικού τόμου «Ωδές και άλλα ποιήματα» («Odes et poésies diverses») προσέλκυσε την προσοχή και την εύνοια του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΗ’, που του εξασφάλισε μία ετήσια χορηγία. Με γεμάτο το βαλάντιο, ήταν σε θέση να επιχειρήσει κάτι που πάντα σκεπτόταν, αλλά ποτέ δεν είχε τολμήσει - τον γάμο. Παντρεύτηκε την αγαπημένη του Αντέλ Φουσέ, με την οποία απέκτησε πέντε παιδιά μέχρι τον θάνατό της το 1868.
Η συγγραφική του σταδιοδρομία τώρα είχε αρχίσει επίσημα. Η ποίηση της εποχής εκείνης ήταν έντονα ρομαντική, αλλά ρηχή και επιτηδευμένη. Ο Ουγκώ εγκατέλειψε τον παλιό αυτό ποιητικό τύπο και με τον δροσερό έντονο λυρισμό του εγκαινίασε μία νέα ποιητική τέχνη. Το έργο που του εξασφάλισε τον τίτλο του επαναστάτη του ρομαντισμού και του ηγέτη των νεωτεριστικών τάσεων της τέχνης, σ' όλες της τις εκδηλώσεις, ήταν το ποιητικό δράμα «Κρόμβελ», με τον περίφημο πρόλογο του.
Κι όμως, παρ’ όλες τις ποιητικές του δάφνες, τα οικονομικά του δεν ήταν πολύ ανθηρά ως την εποχή που καταπιάστηκε με το δράμα. Έγραψε το θεατρικό έργο «Ερνάνης» («Hernani»), το οποίο πρωταπαρουσιάστηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1830. Η έκδοσή του, αλλά και η μεταφορά του σε όπερα από τον Τζουζέπε Βέρντι το 1844 του απέφερε πολλά κέρδη.
«Η Παναγία των Παρισίων» και ο πολιτικός Βίκτωρ Ουγκώ
Λίγο αργότερα, το 1831, εξέδωσε το ιστορικό μυθιστόρημα «Η Παναγία των Παρισίων» («Notre Dame de Paris»), μία αναδρομή στη ζωή του μεσαίωνα επί βασιλείας Λουδοβίκου ΙΑ', που τον έκανε ακόμη πιο πλούσιο. Το έργο του αυτό καταδίκαζε μία κοινωνία, η οποία, στο πρόσωπο τού αρχιδιακόνου Φρολό και του στρατιωτικού Φοίβου, έκανε ακόμη μεγαλύτερη τη δυστυχία του καμπούρη Κουασιμόδου και της τσιγγάνας Εσμεράλδας.
Ενώ γραφόταν ακόμη η «Παναγία των Παρισίων», οι φοιτητές και οι φιλελεύθεροι αστοί ενθρόνιζαν έναν συνταγματικό βασιλιά Λουδοβίκο-Φίλιππο, κατά τις τρεις μέρες της Ιουλιανής Επανάστασης. Προς τιμήν τους, ο Ουγκώ έγραψε ένα ποίημα που το τιτλοφόρησε «Εμπνευσμένο από τον Ιούλιο του 1830» («Dicté après juillet 1830»), που ήταν ο προάγγελος της πλούσιας πολιτικής ποίησής του.
Πορτρέτο του Ουγκώ ως μέλος της Εθνοσυνέλευσης το 1848Εκείνη την περίοδο έγραφε ρόλους για μία νεαρή και όμορφη ηθοποιό, τη Ζιλιέτ Ντρουέ, με την οποία είχε συνδεθεί από το 1833. Η νεαρή ερωμένη του διέθετε όμως περιορισμένο ταλέντο και γρήγορα εγκατέλειψε τη σκηνή για ν’ αφοσιωθεί αποκλειστικά σ' αυτόν, παραμένοντας διακριτική και πιστή σύντροφός του έως τον θάνατό της, το 1883.
Η λογοτεχνική προσφορά του Ουγκώ αναγνωρίστηκε το 1841 με την εκλογή του, ύστερα από τρεις διαδοχικά αποτυχημένες προσπάθειες, ως μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας και με την είσοδό του, το 1845, στη Βουλή των Ομοτίμων (την Άνω Βουλή της Γαλλίας από το 1814 έως το 1848). Στις πολιτικές του παρεμβάσεις ο Ουγκώ υποστηρίζει μεταξύ άλλων την κατάργηση της θανατικής ποινής και κατακεραυνώνει την κοινωνική αδικία.
Μετά την ανατροπή του Λουδοβίκου Φιλίππου από την Επανάσταση του 1848, ο Βίκτωρ Ουγκώ εξελέγη βουλευτής της περιφέρειας του Παρισιού στη Συντακτική Εθνοσυνέλευση, προσχωρώντας στους δημοκρατικούς συντηρητικούς. Επανεξελέγη βουλευτής και στη Βουλή του 1849.
Ήταν μεταξύ των βουλευτών που ψήφισαν τον Λουδοβίκο-Ναπολέοντα, ανιψιό του Μεγάλου Ναπολέοντα, ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ο Λουδοβίκος-Ναπολέων όμως στις 2 Δεκεμβρίου 1851 οργάνωσε πραξικόπημα, που προκάλεσε έντονη αντίδραση των δημοκρατικών και του Ουγκώ προσωπικά, καθώς ανακήρυξε τον εαυτό του αυτοκράτορα, ανασύστασε τη γαλλική αυτοκρατορία και κυβέρνησε ως Ναπολέων Γ’.
Η αντίδραση κατεστάλη στις 4 Δεκεμβρίου και ο Ουγκώ για ν’ αποφύγει τις διώξεις δραπέτευσε στις Βρυξέλλες μεταμφιεσμένος σε εργάτη. Η εξορία του έμελλε να διαρκέσει έως την επανεγκαθίδρυση τhς δημοκρατίας, στις 4 Σεπτεμβρίου 1870.
Η εξορία και η παγκόσμια φήμη του Ουγκώ
Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα του έγραψε ένα από τα πιο δυνατά μυθιστορήματά του - τους «Αθλίους», (εκδόθηκε το 1862). Στις σελίδες του ξετυλίγεται μια ζωντανή εικόνα της Γαλλίας στο πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα, μία εικόνα που χρησίμευσε ως πλαίσιο της δραματικής ιστορίας του κυνηγημένου μικροκακοποιού Γιάννη Αγιάννη από τον αστυνόμο Ιαβέρη.
Ο Βίκτωρ Ουγκώ το 1861«Οι Άθλιοι» («Les Misérables») χαρακτηρίστηκαν σαν κοινωνικό ευαγγέλιο των ηθικών και πολιτικών αρετών και φραγγέλιο των κακών της τότε αστικής κοινωνίας. Το πολυσέλιδο μυθιστόρημά του γιγάντωσε τη φήμη του Ουγκώ σε όλο τον κόσμο. «Οι σελίδες του αποτελούν λυρικές εποποιίες πρωτογενούς φύσεως» έγραψε ο Κωστής Παλαμάς. Η έκδοση των «Αθλίων» σημείωσε πρωτοφανή επιτυχία στα εκδοτικά χρονικά. Μία επιτυχία που κανένα άλλο βιβλίο, εκτός από την «Αγία Γραφή» δεν γνώρισε.
Με την ανακήρυξη της Γ’ Γαλλικής Δημοκρατίας το 1870, που ακολούθησε την ήττα της Γαλλίας από την Πρωσσία, επιτράπηκε στον Ουγκώ να επιστρέψει στη Γαλλία. Η είσοδός του στο Παρίσι υπήρξε θριαμβευτική. Η φήμη του ήταν ήδη παγκόσμια. Επανεκλέγεται βουλευτής, αλλά παραιτείται έπειτα από ένα μήνα.
Κατά τη διάρκεια της Κομμούνας των Παρισίων, την οποία αποδοκίμασε, αναγκάστηκε και πάλι να εγκαταλείψει τη Γαλλία και να ζήσει στις Βρυξέλλες και μετά στο Λουξεμβούργο. Επιστρέφοντας στο Παρίσι, δεν εξελέγη βουλευτής, αλλά ονομάστηκε ισόβιος Γερουσιαστής το 1876. Είναι το είδωλο της ριζοσπαστικής αριστεράς κι ένας κατ’ εξοχήν δημοφιλής λαϊκός συγγραφέας.
Ο Βίκτωρ Ουγκώ και η Ελλάδα
Ένα από τα πιο αξιόλογα έργα του Ουγκώ, τα «Ανατολικά» («Les Orientales», 1826), είναι εμπνευσμένο από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. O φιλελληνισμός του, που φανερώνεται με το έργο αυτό, παρέμεινε θερμός και αγνός και δεν άφησε ευκαιρία, από το '21 μέχρι τον Κρητικό Αγώνα του 1866, να εκδηλώνεται, σαν ένα ιερό σύμβολο της θρησκείας του που λεγόταν Ελευθερία. Το πιο γνωστό ποίημα από αυτή τη συλλογή είναι «Το Ελληνόπουλο» («L' enfant grec»), το οποίο αναφέρεται στην Καταστροφή της Χίου (1822) και πρωτομεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Κωστή Παλαμά.
Ο Βίκτωρ Ουγκώ το 1884Την 1η Δεκεμβρίου 1866, συγκλονισμένος από τον αγώνα του Κρητικού λαού για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού μετά και την ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου, ο Ουγκώ έστειλε επιστολές στους αγωνιζόμενους Κρητικούς, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Κλειώ» της Τεργέστης. Μία από τις οποίες κατέληγε: «Η Κρήτη είναι Ελλάδα. Λογαριάστε με κοντά σας και σαν συγγραφέα και σαν πολίτη [...] Ανήκω στην Ελλάδα όσο και στη Γαλλία».
Η σχέση του Ουγκώ με την Ελλάδα υπήρξε αμφίδρομη. Ο ρομαντικός συγγραφέας δεν εμπνεύσθηκε μόνο από τους αγώνες των Ελλήνων για ελευθερία και δικαιοσύνη, αλλά υπήρξε και ο ίδιος με το πληθωρικό του έργο πηγή έμπνευσης για την ελληνική λογοτεχνία, αλλά και για την ελληνική πολιτική σκέψη. Η πρώτη μετάφραση των «Αθλίων» στα ελληνικά έγινε το 1863 – σχεδόν ταυτόχρονα με τη γαλλική έκδοση – από τον λόγιο και εκδότη Ιωάννη Ισιδωρίδη Σκυλίτση (1819-1890) και αποτέλεσε πραγματικό σταθμό στην πορεία της ελληνικής πεζογραφίας.
Το 1882 η φήμη του Βίκτωρος Ουγκώ είχε φθάσει στο απόγειό της. Στην 80ή επέτειο των γενεθλίων του τον επευφήμησαν 600.000 συμπατριώτες του και μία από τις κεντρικές λεωφόρους του Παρισιού πήρε το όνομά του. Τρία χρόνια αργότερα, στις 22 Μαΐου 1885, ο Βίκτωρ Ουγκώ άφησε την τελευταία του πνοή, σε ηλικία 83 ετών. Του έγινε δημόσια κηδεία. Η σορός του εκτέθηκε σε δημόσιο προσκύνημα με τιμητική φρουρά κάτω από την Αψίδα του Θριάμβου – ταιριαστή τιμή στον μεγάλο άνδρα των Γαλλικών Γραμμάτων – και τάφηκε στο Πάνθεον.
Ο Λυκούργος Λογοθέτης υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του ελληνικού χώρου, κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Διακρίθηκε, κυρίως, ως πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης της Σάμου κατά την Επανάσταση του 1821. Το πραγματικό του όνομα ήταν Γεώργιος Παπλωματάς.
Γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1772 στο Καρλόβασι και ήταν γιος του Γιάννη και της Μαρούδας Παπλωματά. Ο πατέρας του έλαβε το επώνυμο Παπλωματάς, από το επάγγελμα που ασκούσε. Μετά την ολοκλήρωσή των σπουδών του στην ονομαστή Πορφυριάδα Σχολή της γενέτειράς του, εγκαταστάθηκε το 1788 στην Κωνσταντινούπολη, όπου βρέθηκε σε φαναριώτικο περιβάλλον. Εκεί, αφού διδάχθηκε φιλοσοφία και λογική, διορίστηκε γραμματέας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Η προεπαναστατική δράση του Λυκούργου Λογοθέτη
Το 1795 μετακόμισε στο Βουκουρέστι και ανέλαβε γραμματέας του ηγεμόνα της Μολδαβίας Κωνσταντίνου Υψηλάντη και στη συνέχεια του ηγεμόνα της Βλαχίας Αλέξανδρου Σούτσου. Εκείνος τον προήγαγε σε λογοθέτη (αξίωμα που προσομοιάζει με αυτό του υπουργού) και τον τίτλο αυτό χρησιμοποιούσε στο εξής ως επώνυμο αντί του Παπλωματάς. Στο Βουκουρέστι έμαθε στοιχεία πρακτικής ιατρικής, που θα του φανούν χρήσιμα τα κατοπινά χρόνια. Αργότερα στάλθηκε ως σύμβουλος στον γαμβρό του Σούτσου και ηγεμόνα τής Μολδαβίας Ιωάννη Σαμουρκάση και το 1802 επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου αρραβωνιάστηκε με τη Μαριορή Καλλιμάχη, κόρη του ηγεμόνα Αλέξανδρου Καλλιμάχη. Ο αρραβώνας τους, όμως, γρήγορα διαλύθηκε.
Προτομή του Λυκούργου Λογοθέτη στο Πυθαγόρειο ΣάμουΟι υψηλές γνωριμίες του Λυκούργου Λογοθέτη και η οικονομική του άνεση τον έκαναν γνωστό στους συμπατριώτες του και, όταν το 1805 επικράτησε προσωρινά στη Σάμο η λαϊκή παράταξη των «Καρμανιόλων», τον κάλεσαν να αναλάβει τη διοίκηση του νησιού. Η έντονη αντίδραση των «Καλλικάντζαρων», που αντιπροσώπευαν την άρχουσα τάξη της Σάμου, τον ανάγκασε να επιστρέφει στην Κωνσταντινούπολη. Οι απειλές για τη ζωή του πολλαπλασιάστηκαν και το 1808 υποχρεώθηκε να κρυφτεί, αλλά σύντομα οι Οθωμανικές αρχές τον συνέλαβαν και τον εξόρισαν στη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους.
Advertisement
Στα τέλη του 1810 ο Λογοθέτης ελευθερώθηκε με ενέργειες φίλων του κι επέστρεψε στην πατρίδα του, όπου στις 22 Μαΐου 1811 νυμφεύθηκε την Πουλουδίτσα Γεωργιάδη, αδελφή του πλοιάρχου Σταμάτη Γεωργιάδη. Το 1812 εκλέχθηκε προεστός της Δυτικής Σάμου, σύντομα όμως ήλθε σε ρήξη και πάλι με τους «Καλλικάντζαρους», και αφού διέφυγε από τέσσερις δολοφονικές απόπειρες, κατέφυγε στη Μύκονο και στη συνέχεια στην Κέρκυρα.
Στη Σάμο επέστρεψε το 1813, αλλά οι διαμάχες του με τους «Καλλικάντζαρους» συνεχίστηκαν και ο ίδιος φυλακίστηκε, ενώ παράλληλα έχασε την περιουσία του. Τελικά, εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη, όπου άσκησε το επάγγελμα του γιατρού και του φαρμακοποιού. Εκεί μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1819 κι έλαβε το συνωμοτικό όνομα «Λυκούργος». Έτσι, από τότε με μέχρι το θάνατό του χρησιμοποιούσε ως ονοματεπώνυμο το Λυκούργος Λογοθέτης.
Τα επαναστατικά χρόνια του Λυκούργου Λογοθέτη
Λίγο πριν από την έναρξη της Επανάστασης του 1821 διορίστηκε από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη αρχηγός των επαναστατικών δυνάμεων της Σάμου. Στο νησί έφθασε στις 24 Απριλίου, μία εβδομάδα μετά την κήρυξη της Επανάστασης στη Σάμο από τον καπετάν Κωνσταντή Λαχανά. Αμέσως ανέλαβε την αρχηγία και επιδόθηκε στην πολιτική και στρατιωτική οργάνωση των επαναστατημένων Σαμιωτών, δείχνοντας πολιτική οξυδέρκεια και μεγάλη οργανωτική ικανότητα. Το πρώτο του μέλημα ήταν η συμφιλίωσή του με τους «Καλλικάντζαρους», με αποτέλεσμα να μην αμφισβητηθεί η εξουσία του σε όλη τη διάρκεια του Αγώνα. Στις 8 Μαΐου, σε μεγάλη συγκέντρωση στο Νέο Καρλόβασι κηρύχθηκε και επίσημα η Επανάσταση στο νησί και στις 12 Μαΐου ο Λυκούργος Λογοθέτης αναγορεύεται Γενικός Διοικητής και Στρατηγός της Σάμου.
Οι στρατιωτικές του ικανότητες αναδείχθηκαν, όταν στις 4 Ιουλίου, ο οθωμανικός στόλος υπό τον Καρά Αλή επιχείρησε να αποβιβάσει αγήματα και να καταλάβει τη Σάμο. Οι πρόκριτοι τρομοκρατήθηκαν και ήθελαν παράδοση. Ωστόσο, όλες οι προσπάθειες των Τούρκων, παρά τον σφοδρό κανονιοβολισμό, απέτυχαν και σκοτώθηκαν περί τους 300 εχθρούς που μπόρεσαν να αποβιβαστούν. Η επιτυχία αυτή αύξησε το κύρος του, η φήμη του ξεπέρασε τα στενά όρια του νησιού και ο Δημήτριος Υψηλάντης τον διόρισε Αρχιστράτηγο της Σάμου.
Λυκούργος ΛογοθέτηςΣτις αρχές του 1822, πατριώτες από τη Χίο και κυρίως ο πρόκριτος Αντώνιος Μπουρνιάς τον έπεισαν να επιχειρήσει εκστρατεία στη Χίο και τον διαβεβαίωσαν ότι ο λαός τού νησιού ήταν έτοιμος να επαναστατήσει. Ύστερα από κάποιο δισταγμό, ο Λογοθέτης δέχθηκε και στις 10 Μαρτίου 1822 αποβιβάστηκε στη Χίο με 2.500 ένοπλους Σαμιώτες. Αμέσως αντικατέστησε με δικούς του ανθρώπους τις τοπικές αρχές και προσπάθησε να οργανώσει τον αγώνα του νησιού. Η αντίδραση, όμως, των προεστών της Χίου και η δική του αυταρχική συμπεριφορά, εμπόδισαν την πλήρη προετοιμασία της άμυνας και, όταν έφτασε στο νησί ισχυρός τουρκικός στόλος και στρατός, το νησί καταστράφηκε και οι κάτοικοι σφαγιάστηκαν ή πουλήθηκαν δούλοι.
Για την καταστροφή της Χίου θεωρήθηκε υπεύθυνος ο Λυκούργος Λογοθέτης και η προσωρινή κυβέρνηση τον κάλεσε στο Ναύπλιο για απολογία και τον φυλάκισε. Ύστερα από λίγους μήνες όμως αποφυλακίστηκε, χάρη στην επέμβαση των στρατιωτικών και συγκεκριμένα του Κολοκοτρώνη και του Νικηταρά.
Στο μεταξύ, κατά τη διάρκεια της απουσίας του, είχαν αναζωπυρωθεί οι εμφύλιες διαμάχες στη Σάμο, μεταξύ των «Καρμανιόλων» και «Καλλικάντζαρων». Ο Λογοθέτης, με το αναμφισβήτητο κύρος που διέθετε, ανέλαβε και πάλι καθήκοντα διοικητή, μετά την επιστροφή του στην πατρίδα, στις 10 Ιανουαρίου 1823. Αφού επανέφερε την ενότητα, οργάνωσε από την αρχή την άμυνα της Σάμου και το 1824 ήταν έτοιμος να αποκρούσει τις νέες προσπάθειες των Τούρκων να προσβάλουν το νησί.
Όταν ο οθωμανικός στόλος υπό τον Χοσρέφ Πασά εμφανίστηκε στη Σάμο, πολλοί ήταν εκείνοι που ήθελαν να παραδοθούν ή να εγκαταλείψουν το νησί. Σε μεγάλη συγκέντρωση των κατοίκων, ο Λυκούργος Λογοθέτης μίλησε με ρεαλισμό κι έπεισε τους συμπατριώτες του ότι η μόνη διέξοδος ήταν να παραμείνουν στην πατρίδα τους και να πολεμήσουν ως το τέλος. Ο εμπνευσμένος λόγος του ενθουσίασε τους Σαμιώτες, οι οποίοι οχύρωσαν το νησί αποτελεσματικά. Όταν ο Χοσρέφ προσπάθησε να διενεργήσει απόβαση, συνάντησε αποφασιστική αντίδραση και μετά τη ναυμαχία του Γέροντα (29 Αυγούστου 1824) υποχρεώθηκε να αποσυρθεί. Έκτοτε, και κάθε χρόνο, οι συμπατριώτες του τον εξέλεγαν διοικητή της Σάμου. Τον Ιούλιο του 1826 μία ακόμη επιχείρηση του Χοσρέφ Πασά να καταλάβει τη Σάμο απέτυχε.
Η μετεπαναστατική δράση του Λυκούργου Λογοθέτη
Με απόφαση του Ιωάννη Καποδίστρια διορίστηκε μέλος του «Πανελληνίου» (16 Μαρτίου 1829) και στη συνέχεια έκτακτος επίτροπος Μεσσηνίας και Κάτω Λακωνίας (14 Αυγούστου 1829 - 28 Μαρτίου 1830). Ενδιάμεσα είχε εκλεγεί πληρεξούσιος Σάμου στην Δ’ Εθνοσυνέλευση του Άργους (11 Ιουλίου – 6 Αυγούστου).
Το 1830 οι «Προστάτιδες Δυνάμεις» αποφάσισαν να μη συμπεριληφθεί η Σάμος στο νέο ελληνικό κράτος (Πρωτόκολλο του Λονδίνου της 22ας Ιανουαρίου/3ης Φεβρουαρίου). Τότε, ο Λυκούργος Λογοθέτης παραιτήθηκε από τη θέση του, επέστρεψε στην πατρίδα του και άρχισε τον αγώνα για να ανατρέψει την άδικη αυτή απόφαση. Το μόνο όμως που πέτυχαν οι Σαμιώτες ήταν να ονομαστεί η Σάμος αυτόνομη ηγεμονία φόρου υποτελής στην Υψηλή Πύλη (1832). Ο Σαμιώτης αγωνιστής αναγκάστηκε, κάτω και από την πίεση των Τούρκων, αλλά και των εκπροσώπων των Μεγάλων Δυνάμεων, να εγκαταλείψει οριστικά την πατρίδα του και να καταφύγει στην Τήνο (10 Μαΐου 1834) και από εκεί στο Ναύπλιο (1836) και στην Αθήνα (1837).
Επί Όθωνος το 1836 έλαβε το βαθμό του συνταγματάρχη στη Βασιλική Φάλαγγα και τον επόμενο χρόνο διορίστηκε Σύμβουλος της Επικρατείας. Το 1843 εκπροσώπησε τη Σάμο ως πληρεξούσιος στην Εθνοσυνέλευση που προέκυψε από την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου και ψήφισε το πρώτο Σύνταγμα μετά την ανεξαρτησία (Σύνταγμα του 1844) και τον επόμενο χρόνο διορίστηκε γερουσιαστής από τον Όθωνα. Το 1847 του απενεμήθη ο βαθμός του υποστρατήγου της Βασιλικής Φάλαγγας.
Ο Λυκούργος Λογοθέτης πέθανε στις 22 Μαΐου 1850 στην Αθήνα, σε ηλικία 78 ετών, «εξ αποστεώσεως των βαλβίδων της καρδίας», όπως ανέφερε το πιστοποιητικό θανάτου του. Έφυγε από τη ζωή πικραμένος και απογοητευμένος, που δεν αξιώθηκε να δει τη Σάμο τμήμα του πρώτου ελληνικού κράτους. Κηδεύτηκε την επομένη με ιδιαίτερες τιμές. Άφησε δύο γιους και δύο θυγατέρες. Έγραψε απομνημονεύματα που αναφέρονται στην περίοδο της Επανάστασης.
