Η Παγκόσμια Ημέρα Τόνου (World Tuna Day) καθιερώθηκε το 2016 με απόφαση της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Μαΐου με σκοπό την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σχετικά με την βιώσιμη διαχείριση των αποθεμάτων τόνου.
Ο τόνος είναι ένα περιζήτητο ψάρι του αλμυρού νερού, με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες. Το μεγαλύτερο είδος τόνου (ο τόνος του Ατλαντικού), μπορεί να υπερβαίνει τα 2,5 μέτρα μήκος και βάρος 450 κιλά. Η υπεραλίευση όμως έχει μειώσει τα αποθέματα ορισμένων ειδών τόνου σε σημείο εξαφάνισης.
Η ανάπτυξη του κλάδου της αλιείας τόνου άρχισε στα μέσα του 20ου αιώνα και είναι εξαιρετικά σημαντικός για πολλές χώρες όσον αφορά τη διατροφή και την επισιτιστική ασφάλεια, την απασχόληση, την οικονομική ανάπτυξη και τα δημόσια έσοδα.
Η υδατοκαλλιέργεια είναι μια λύση για την βιώσιμη διαχείριση των αποθεμάτων τόνου και ένας από τους στόχους της Παγκόσμιας Ημέρας Τόνου είναι να επισημάνει τα οφέλη της τόσο και κοινωνικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο.
Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων έχει τίλο «Οι Περιπέτειες του Πρίγκιπα Αχμέντ» («Die Abenteuer des Prinzen Achmed», ο πρωτότυπος γερμανικός της τίτλος) και βασίζεται σε ιστορίες από τις ανατολίτικες «Χίλιες και μια Νύχτες».
Γυρίστηκε μεταξύ 1923 και 1926 από την πρωτοπόρο γερμανίδα κινηματογραφίστρια Λότε Ράινιγκερ και πρωτοπαρουσιάστηκε στις 2 Μαΐου 1926 στο «Λαϊκό Θέατρο» του Βερολίνου (Volksbühne Berlin). Την πρωτότυπη μουσική της ταινίας έγραψε ο γερμανός συνθέτης Βόλφγκανγκ Τσέλερ. Η ταινία αντλεί στοιχεία από την αρχαία παράδοση του θεάτρου σκιών και περιγράφει μέσα από τη χάρη των κινούμενων σιλουετών μία ιστορία για την αιώνια πάλη του καλού και του κακού.
Ο διαβολικός μάγος Μπανού ξεγελά τον Πρίγκιπα Αχμέντ και τον στέλνει σε μία επικίνδυνη αποστολή. Με το ιπτάμενο άλογό του ο Αχμέντ θα βρεθεί σε ένα απομακρυσμένο νησί που κατοικείται από δαιμόνια κι εκεί θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει δράκους και πνεύματα για να σώσει την όμορφη Πριγκίπισσα Περιμπανού. Έχοντας σύμμαχο τον Αλαντίν και το μαγικό λυχνάρι του, θα επιστρέψει με σκοπό να εκδικηθεί τον πανούργο μάγο.
Ο γάλλος Ζαν Ρενουάρ, ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του παγκόσμιου κινηματογράφου, είχε δηλώσει για την ταινία ότι «η Ράινγκερ γεννήθηκε με μαγικά χέρια».
Η Ημέρα της Μαδρίτης (Fiesta de la Comunidad de Madrid) γιορτάζεται κάθε χρόνο στην πρωτεύουσα της Ισπανίας, στις 2 Μαΐου, σε ανάμνηση της εξέγερσης των κατοίκων της ενάντια στα στρατεύματα του Ναπολέοντα στις 2 Μαΐου 1808. Η εξέγερση αυτή προκάλεσε την κλιμάκωση των πολεμικών επιχειρήσεων στην Ιβηρική Χερσόνησο και συνέβαλε την ήττα του γάλλου αυτοκράτορα το 1814.
Η επέτειος της εξέγερσης είναι αργία για την περιοχή της Μαδρίτης και σηματοδοτείται με στρατιωτικές παρελάσεις, πάρτι στους δρόμους, τοπικούς εορτασμούς σε όλη την ισπανική πρωτεύουσα και σε πόλεις και χωριά γύρω από αυτή. Επίκεντρο των εκδηλώσεων είναι η Πλατεία της 2ας Μαΐου στη συνοικία Μαλαζάνια (τα Εξάρχεια της Μαδρίτης, τηρουμένων των αναλογιών).
Τα γεγονότα της 2ας Μαΐου 1808 ξεκίνησαν ουσιαστικά στις 23 Απριλίου, όταν οι
Γάλλοι, που είχαν ως στόχο την ταπείνωση των Πορτογάλων, συμμάχων των Άγγλων, κατέλαβαν τη Μαδρίτη. Ο βασιλιάς Κάρολος Δ' αναγκάστηκε να παραιτηθεί υπέρ του γιου του Φερδινάνδου Ζ'. Και οι δυο τους φιλοξενήθηκαν από τον Ναπολέοντα στη γαλλική πόλη Μπαγιόν, αλλά ουσιαστικά ήταν αιχμάλωτοι του.
Ο Μιρά τότε διέταξε τους στρατιώτες του να ανοίξουν πυρ, αλλά η κατάσταση γρήγορα ξέφυγε από τον έλεγχό τους, καθώς η εξέγερση άρχισε να εξαπλώνεται σε όλη τη Μαδρίτη. Οι Μαδριλένοι αντιστάθηκαν με όποιο μέσο διέθεταν στα στρατεύματα του Μιρά, αλλά οι Γάλλοι τελικά ανέκτησαν τον έλεγχο της πόλης, σκοτώνοντας αρκετές εκατοντάδες ανθρώπους. Την επόμενη μέρα, ο Μιρά διέταξε να εκτελεστούν όσοι είχαν συλληφθεί να οπλοφορούν.
Οι κατακτητές ήλπιζαν ότι οι δημόσιες εκτελέσεις θα αποθαρρύνουν μελλοντικά τις εξεγέρσεις, αλλά η αιματηρή καταστολή της εξέγερσης της 2ας Μαίου είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Η αντίσταση δυνάμωσε και ο Ναπολέων έφυγε ταπεινωμένος από την Ιβηρική.
Με την επιστροφή του βασιλιά Φερδινάνδου το 1814, ο σπουδαίος ισπανός ζωγράφος Φρανθίσκο Γκόγια φιλοτέχνησε τους δυο διάσημους πίνακές του «2 Μαΐου» («El dos de Mayo») και «3 Μαΐου» («El tres de Mayo»), που του ανέθεσε το Συμβούλιο της Αντιβασιλείας. Τα δύο αυτά έργα, στα οποία ο ρομαντισμός και ρεαλισμός αντιπαρατίθενται με απίστευτη δύναμη, θεωρούνται από τα αριστουργήματα της ζωγραφικής και εκτίθενται στο Μουσείο Πράδο της Μαδρίτης.
Ζωγράφος, γλύπτης, εφευρέτης, αρχιτέκτονας, μηχανικός και επιστήμονας, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι (Leonardo da Vinci) αποτελεί την προσωποποίηση του Αναγεννησιακού ανθρώπου. Νόθος γιος του δικηγόρου Πιέρο ντα Βίντσι και της χωρικής Κατερίνας, γεννήθηκε στις 15 Απριλίου του 1452 στην πόλη Αντσιάνο, κοντά στο Βίντσι της Ιταλίας. Το πλήρες όνομα του ήταν «Leonardo di ser Piero da Vinci».
Ο Λεονάρντο μεγάλωσε με τον πατέρα του στην πόλη της Φλωρεντίας, όπου από πολύ μικρή ηλικία έδειξε δείγματα της ευφυΐας και του καλλιτεχνικού του ταλέντου. Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών στάλθηκε ως μαθητευόμενος στο εργαστήριο του φλωρεντίνου ζωγράφου και αρχιτέκτονα Αντρέα ντελ Βερόκιο, στο πλάι του οποίου παρέμεινε έως το 1480
Αυτή την περίοδο έγιναν και οι πρώτες δημιουργίες του, στις οποίες αναδεικνύεται το ταλέντο του στο σχέδιο, αλλά και η πειθαρχημένη προσοχή του στη λεπτομέρεια. Χαρακτηριστικό είναι το πρώτο σχέδιό του, που απεικονίζει ένα τοπίο απ’ την κοιλάδα του ποταμού Άρνου και ολοκληρώθηκε στις 5 Αυγούστου του 1473.
Ως ο πρώτος ανεξάρτητος πίνακας του Λεονάρντο θεωρείται από πολλούς η «Παναγία με το Γαρύφαλλο», που σήμερα βρίσκεται στην Παλαιά Πινακοθήκη του Μονάχου, αν και μάλλον τον ζωγράφισε όσο βρισκόταν ακόμα στο εργαστήριο του Βερόκιο. Σε αυτό το έργο διακρίνονται και επιδράσεις από τους φλαμανδούς ζωγράφους του παρελθόντος. Ανάλογοι πίνακες ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένοι τον 15ο αιώνα στη Φλωρεντία και προορίζονταν για ιδιωτικό προσκύνημα.
Κατά διαστήματα, ο Λεονάρντο συνέτασσε μικρούς καταλόγους των έργων του, από τους οποίους γνωρίζουμε πως στα πρώτα χρόνια της παραμονής του στη Φλωρεντία ζωγράφισε αρκετούς πίνακες με την Παναγία. Παράλληλα, όμως, πειραματίστηκε και με φανταστικά θέματα που του επέτρεπαν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό να εκφραστεί ελεύθερα. Ωστόσο, η θεματολογία αυτού του είδους δεν ήταν τόσο αποδεκτή εκείνη την εποχή.
Οι πρώτοι πίνακες του Λεονάρντο δείχνουν πως δεχόταν αρχικά μικρές παραγγελίες. Την ίδια περίοδο που ο ντα Βίντσι ξεκινούσε την πορεία του, ζωγράφοι όπως ο Μποτιτσέλι ή ο Ντομένικο Γκιρλαντάγιο (δάσκαλος του Μιχαήλ Άγγελου) βρίσκονταν στο αποκορύφωμα της καριέρας τους. Φαίνεται πως σημαντικό ρόλο στο να δεχτεί ο Λεονάρντο τις πρώτες μεγάλες παραγγελίες έργων διαδραμάτισε ο πατέρας του και ειδικά η συνεργασία του ως συμβολαιογράφος με τη Σινιορία, δηλαδή την «κυβέρνηση» της πόλης.
Ήδη από τη δεκαετία του 1470, ο ντα Βίντσι φαίνεται πως είχε καθιερωθεί ως σημαντικός ζωγράφος. Η περίοδος μέχρι το 1482 αποτελεί κατά κάποιο τρόπο την πρώτη εποχή της δημιουργίας του. Ανάμεσα στα σημαντικά έργα που του αναθέτουν είναι ένας πίνακας με θέμα την προσκύνηση των μάγων για την Αγία Τράπεζα της εκκλησίας του Σαν Ντονάτο. Αυτή η παραγγελία ίσως να αποτέλεσε το λόγο για τον οποίο εγκατέλειψε ένα προηγούμενο έργο του, τον Άγιο Ιερώνυμο. Ωστόσο, και η Προσκύνηση των Μάγων τελικά θα μείνει ημιτελής, πιθανόν λόγω της μετακόμισης του ντα Βίντσι στο Μιλάνο.
Το 1482 ο Λεονάρντο ντα Βίντσι μετακομίζει στο Μιλάνο, μία από τις σπουδαιότερες ευρωπαϊκές πόλεις της εποχής, επιχειρώντας ένα νέο ξεκίνημα ως καλλιτέχνης. Η πρώτη παραγγελία ήρθε από την αδελφότητα των φραγκισκιανών μοναχών, που του ανέθεσαν -σε συνεργασία με δύο ακόμα ζωγράφους- ένα σημαντικό έργο, αφιερωμένο στη γιορτή της Άμωμης Σύλληψης. Πρόκειται για την «Παναγία των Βράχων», έναν πίνακα που τον καθιέρωσε ως ζωγράφο.
Την περίοδο 1487 - 1490 έγινε μέλος της αυλής του ηγεμόνα του Μιλάνου, Λουδοβίκου Σφόρτσα, όπου προσέφερε τις υπηρεσίες του ως μηχανικός, ζωγράφος και γλύπτης. Εκεί καθιερώθηκε ως προσωπογράφος -χαρακτηριστικό δείγμα αποτελεί το πορτρέτο της Cecillia Gallerani, γνωστό και ως «Η κυρία με την ερμίνα».
Την ίδια περίπου περίοδο εργάστηκε ως σύμβουλος αρχιτέκτονας στον καθεδρικό ναό του Μιλάνου, ενώ το διάστημα 1495-1498, έπειτα από παραγγελία του Λουδοβίκου Σφόρτσα, ζωγράφισε τον «Μυστικό Δείπνο» στο μοναστήρι της Σάντα Μαρία ντε λε Γκράτσιε, που σε συνδυασμό με τη μεταγενέστερη δημιουργία της Μόνα Λίζα απογείωσαν τη φήμη του.
Τον Δεκέμβριο του 1499, μετά την ήττα του Λουδοβίκου Σφόρτσα από τα γαλλικά στρατεύματα, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι εγκαταλείπει το Μιλάνο και περνά ένα διάστημα στη Βενετία, για να επιστρέψει το 1500 στη Φλωρεντία, όπου ξεκινά ίσως η παραγωγικότερη περίοδός του ως ζωγράφος. Τον Ιούνιο του 1502 διορίζεται από τον Καίσαρα Βοργία «στρατιωτικός αρχιτέκτονας και μηχανικός». Μαζί του θα ταξιδέψει στην κεντρική και άνω Ιταλία, σχεδιάζοντας διάφορα οχυρωματικά έργα και χάρτες για τις εκστρατείες του Καίσαρα.
Το Μάρτιο του επόμενου χρόνου επιστρέφει και πάλι στη Φλωρεντία, όπου ο Φραντσέσκο ντελ Τζοκόντο του αναθέτει να ζωγραφίσει το πορτρέτο της συζύγου του, της περίφημης Τζοκόντα. Ο πίνακας αυτός θεωρείται το γνωστότερο έργο του Λεονάρντο κι ένας από τους διασημότερους του κόσμου, ιδιαίτερα μετά την κλοπή του από το Λούβρο το 1911 και τη μυστηριώδη εύρεσή του στη Φλωρεντία το 1913. Ο ντα Βίντσι δεν παρέδωσε ποτέ το έργο στον παραγγελιοδότη του, πιθανότατα λόγω ενός άλλου έργου που του ανατέθηκε, της τοιχογραφίας της «Μάχης του Ανγκιάρι» (1440) για την αίθουσα συνεδριάσεων του Παλάτσο Βέκιο, έργο που επίσης αφέθηκε ημιτελές.
Την περίοδο 1508-1512 ζει σχεδόν αποκλειστικά στο Μιλάνο, παρέχοντας τις υπηρεσίες του στον κυβερνήτη της πόλης Σαρλ Ντ’ Αμπουάζ. Επίσης, εργάστηκε ως αρχιτέκτονας και συνέβαλε στην επέκταση του αρδευτικού συστήματος. Με την ιδιότητα του ζωγράφου και μηχανικού, ανέλαβε τη δημιουργία ενός αγάλματος για τον στρατηγό Giangiacomo Trivulzio, διοικητή των γαλλικών στρατευμάτων που κατέλαβαν το Μιλάνο. Ούτε αυτό το έργο, όμως, ολοκληρώθηκε ποτέ.
Το Σεπτέμβριο του 1513, μετά το θάνατο του Αμπουάζ (1511) και την εκδίωξη των Γάλλων από το Μιλάνο (1512), ο Λεονάρντο επισκέπτεται τη Ρώμη υπό την προστασία του αδελφού του πάπα Λεόντα Ι’, Τζουλιάνο των Μεδίκων. Στο περιβάλλον της παπικής αυλής καταπιάνεται με διάφορα επιστημονικά πειράματα και μελέτες. Πέρα από διάφορες εφευρέσεις του, σχεδιάζει το έργο της αποξήρανσης των ελών της περιοχής Ποντίνι, νότια της Ρώμης.
Μετά το θάνατο του Τζουλιάνο των Μεδίκων, το 1516, δέχεται την πρόσκληση του βασιλιά της Γαλλίας, Φραγκίσκου Α’ και εργάζεται ως ζωγράφος της βασιλικής αυλής. Παράλληλα, συνεχίζει τα πειράματά του και ασχολείται με αρχιτεκτονικά και αρδευτικά σχέδια. Στις 23 Απριλίου του 1519 συντάσσει τη διαθήκη του και τελικά πεθαίνει στις 2 Μαΐου στο Κλου της Γαλλίας, κοντά στον βασιλικό πύργο του Αμπουάζ.
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1480, ο ντα Βίντσι καταπιανόταν σχεδόν με όλα τα επιστημονικά πεδία. Στα διασωθέντα σχέδιά του περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων άρματα μάχης, ευφάνταστες ιπτάμενες μηχανές και μία ιδανική πόλη, με λεωφόρους, κανάλια υδρεύσεως, σιντριβάνια, πλατείες, κήπους, στοές και οχυρά. Τα σχέδια και οι εφευρέσεις του συχνά ξεπερνούσαν κατά πολύ τις τεχνικές δυνατότητες της εποχής.
Τον Απρίλιο του 1489 ξεκίνησε τη συγγραφή ενός βιβλίου υπό τον τίτλο «Περί της ανθρώπινης μορφής», το οποίο όμως δεν ολοκλήρωσε ποτέ. Παράλληλα έκανε διάφορες μελέτες πάνω στην ανθρώπινη ανατομία, συγκρίνοντας τις «θεωρίες» του με τη μοναδική σωζόμενη σχετική θεωρία που υπήρχε την εποχή εκείνη, τον Άνθρωπο του Βιτρούβιου. Ο Βιτρούβιος είχε καταλήξει στο συμπέρασμα πως το ανθρώπινο σώμα -με τα χέρια σε έκταση- μπορούσε να χωρέσει στα δύο τέλεια γεωμετρικά σχήματα, τον κύκλο και το τετράγωνο και πως το κέντρο του σώματος ήταν ο αφαλός. Ο Λεονάρντο, με τις δικές του μελέτες, διόρθωσε κάποιες ανακολουθίες του Βιτρούβιου.
Αν και η γνώση των ανθρώπινων διαστάσεων και αναλογιών ήταν δεδομένη για πολλούς από τους καλλιτέχνες του 15ου αιώνα, ο Λεονάρντο ήταν ο μοναδικός που επιχείρησε τόσο λεπτομερείς μελέτες.
Είναι ακόμα γνωστό από αρκετά σχέδια του, πως μελετούσε τις διαστάσεις του ανθρώπινου κρανίου και τις "κοιλότητες" του εγκεφάλου. Σε ένα από τα σχέδια του, αποτυπώνει την αντίληψη που κυριαρχούσε κατά τον Μεσαίωνα, σύμφωνα με την οποία ο εγκέφαλος αποτελείται από τρία τμήματα, το ένα πίσω από το άλλο, με το πρώτο να προσλαμβάνει τα ερεθίσματα, το δεύτερο να τα επεξεργάζεται και το τρίτο να τα αποθηκεύει. Επιπλέον, διασώζεται σχέδιο του ντα Βίντσι που αναπαριστά τη συνουσία ενός άνδρα με μια γυναίκα, το οποίο πιθανότατα εντάσσεται σε γενικότερες μελέτες του γύρω από τη λειτουργία των εσωτερικών οργάνων του ανθρώπου.
Ο Λεονάρντο διατύπωσε διάφορες απόψεις σχετικά με την επίδραση και τη λειτουργία ουσιών που συνδέονται με διαφορετικά μέρη του σώματος. Πίστευε χαρακτηριστικά πως τα δάκρυα προέρχονταν από την καρδιά, το κέντρο όλων των συναισθημάτων. Η σημασία αυτών των θέσεων -έστω και λανθασμένων- έγκειται στο γεγονός πως οι ερμηνείες για τα ανθρώπινα συναισθήματα συνδέονταν με συγκεκριμένα όργανα του σώματος.
