Στον Καναδά και το Νησί Βανκούβερ, κάθε χρόνο εκτυλίσσεται ένα μοναδικό φαινόμενο

 Στον Καναδά και το Νησί Βανκούβερ, κάθε χρόνο εκτυλίσσεται ένα μοναδικό φαινόμενο: εκατομμύρια σολομοί επιστρέφουν από τον ωκεανό στα ποτάμια του δάσους για να αναπαραχθούν. Καθώς οι σολομοί πεθαίνουν ή γίνονται τροφή για αρκούδες και αετούς, το άζωτο που μετέφεραν στις σάρκες τους από τον ωκεανό διαχέεται στο έδαφος. Αυτή η «βιολογική αντλία» είναι τόσο ισχυρή, που οι επιστήμονες εντοπίζουν θαλάσσιο άζωτο ακόμα και στους δακτυλίους των πανύψηλων κωνοφόρων, αποδεικνύοντας ότι το δάσος στην κυριολεξία «τρέφεται» με ψάρια.

Στα δικά μας οικοσυστήματα τα μεσογειακά, η τροφοδοσία ακολουθεί μια διαφορετική διαδρομή μέσω των ψυχανθών (σπάρτο, τριφύλλια), της σκόνης από τη Σαχάρα και των κεραυνών.

​Ποια Μεσογειακά Δάση «Αγαπούν» το Άζωτο;

Η παρουσία του αζώτου επηρεάζει διαφορετικά κάθε δασικό τύπο, ανάλογα με τις ανάγκες των ειδών που τον αποτελούν:

• ​Τα Δάση Πλατύφυλλης Δρυός: Δάση όπως αυτά του όρους Τελέθριο και Ξηρόν, στα οποία υπάρχει η Ευβοϊκή δρυς, η χνοώδη βελανιδιά, η πλατύφυλλη, η μακρολέπια και η αριά, έχουν μεγάλες απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά. Το άζωτο βοηθά στη γρήγορη ανάπτυξη του φυλλώματος και στην παραγωγή βελανιδιών, τα οποία με τη σειρά τους τρέφουν την πανίδα του νησιού.

• ​Τα Παραποτάμια Δάση (Πλατάνια, Σκλήθρα): Σε περιοχές όπως η κοιλάδα του Κηρέα, ο στον ποταμό Νηλέα, στον Μανικιάτη, τον Λήλαντα, το ρέμα της Στενής, στο Δημοσάρη, στον Πλατανιστό και πολλά ακόμα, το άζωτο είναι ο «κινητήρας» της οργιώδους βλάστησης. Ειδικά το Σκλήθρο (Alnus glutinosa) είναι ένα από τα ελάχιστα δέντρα που, όπως και τα ψυχανθή, μπορεί να δεσμεύει άζωτο στις ρίζες του, εμπλουτίζοντας το νερό και το έδαφος γύρω του.

• ​Οι Μεσογειακοί Θαμνώνες (Μακία): Αποτελούνται από είδη όπως η κουμαριά, το πουρνάρι και το σχίνο. Εδώ, το άζωτο ανακυκλώνεται γρήγορα μέσω της αποσύνθεσης των φύλλων, επιτρέποντας στους θάμνους να αναβλαστάνουν ταχύτατα μετά από περιόδους ξηρασίας.

​  Αόρατο Δίκτυο: Ο Ρόλος των Μυκήτων

Πίσω από αυτή τη διαδικασία κρύβεται ένας αόρατος εργάτης: οι μυκόρριζες. Πρόκειται για μια στενή συνεργασία μεταξύ των ριζών των δέντρων και συγκεκριμένων ειδών μυκήτων. Οι μύκητες αυτοί απλώνουν ένα τεράστιο δίκτυο από λεπτές ίνες στο έδαφος, λειτουργώντας ως οι «διανομείς» του αζώτου. Εντοπίζουν το άζωτο στο χώμα και το μεταφέρουν απευθείας στις ρίζες, ενώ σε περιπτώσεις υπερβολικής λίπανσης λειτουργούν ως φίλτρο προστασίας για το δέντρο.

​Η Ανθρωπογενής Επιβάρυνση: Η Αθέατη Απειλή

Ωστόσο, υπάρχει και μια πηγή που προκαλεί σοβαρές ανισορροπίες. Στα σύγχρονα ευρωπαϊκά δάση, η μεγαλύτερη «πηγή» αζώτου είναι πλέον η ατμοσφαιρική ρύπανση που προέρχεται από τη μαζική βιομηχανική δραστηριότητα, τις εκπομπές των μεταφορών και την εντατική γεωργία. Αυτή η υπερβολική και αφύσικη αζωτο-λίπανση προκαλεί:

• ​Απώλεια Βιοποικιλότητας: Το πλεόνασμα αζώτου ευνοεί λίγα επιθετικά και κοινά είδη, τα οποία αναπτύσσονται εις βάρος των σπάνιων αγριολούλουδων και των ενδημικών φυτών της Εύβοιας.

• ​Εξασθένηση των Δέντρων: Τα δέντρα αναγκάζονται σε μια απότομη και «κούφια» ανάπτυξη, κάνοντας τους ιστούς τους πιο ευάλωτους σε έντομα, μύκητες και στην έντονη ξηρασία.

• ​Οξίνιση του Εδάφους: Η χημική υπερφόρτωση αλλάζει τη σύσταση του χώματος, καταστρέφοντας τις λεπτές ρίζες και απομακρύνοντας πολύτιμα στοιχεία όπως το μαγνήσιο και το ασβέστιο.

• ​Ευτροφισμός και η «Άλγη» του Ευβοϊκού: Το περίσσιο άζωτο που δεν συγκρατείται από το έδαφος καταλήγει μέσω των ρεμάτων στον Ευβοϊκό κόλπο. Εκεί, προκαλεί την υπερβολική ανάπτυξη των φυκών και της χαρακτηριστικής γλοιώδους άλγης που βλέπουμε συχνά να κατακλύζει τις παραλίες μας. Αυτό το φαινόμενο «πνίγει» το θαλάσσιο οικοσύστημα, καταναλώνοντας το οξυγόνο.

​Σε αντίθεση με τον σολομό, που προσφέρει ακριβώς όσο άζωτο χρειάζεται το σύστημα για να παραμείνει υγιές, η ανθρώπινη υπερδραστηριότητα «μπουκώνει» τη φύση με μια ουσία που λειτουργεί περισσότερο ως ρύπος παρά ως θρεπτικό συστατικό. Η προστασία της Ευβοϊκής άγριας φύσης απαιτεί τον σεβασμό στις φυσικές ισορροπίες και την αποφυγή κάθε μορφής βιομηχανικής υπερφόρτωσης των οικοσυστημάτων μας.

                            Πηγή